Μήπως ο σκύλος σου τα χάνει σε καταστάσεις που δεν θα έπρεπε; Ίσως ο μηχανισμός διαχείρισης του στρες να είναι απλώς… ανεκπαίδευτος.

Τα σκυλιά που θα παγώσουν και δεν θα δέχονται καθοδήγηση σε περιβαλλοντικά ερεθίσματα, τις περισσότερες φορές είναι σκυλιά που έχουν μεγαλώσει με υπερβολική προστασία από τους ιδιοκτήτες τους και έχουν γίνει ανίκανα να ανταποκριθούν στις προκλήσεις αυτές λόγω χαμηλής ή πολλές φορές ανύπαρκτης ανοχής στο στρες.

Η υπερπροστασία, η υπερπροσπάθεια για αποφυγή αποτυχίας και η απουσία έκθεσης σε στρεσογόνους παράγοντες κατά την ανάπτυξη του σκύλου σου, ίσως δεν είναι και τόσο καλό πλάνο εκπαίδευσης.

Όταν ένας οργανισμός βρεθεί σε μία κατάσταση που δεν τον συμφέρει, έχει ελάχιστο χρόνο για να αποκωδικοποιήσει τον πιθανό κίνδυνο. Αν η αυτοπεποίθησή του είναι χαμηλή ή αν η προηγούμενη εμπειρία είναι τραυματική, ή απλώς ανύπαρκτη, τότε είναι πιθανό να ενεργοποιηθεί ο αυτόματος μηχανισμός επιβίωσης: fight, flight ή freeze.

Κατά το freeze, η αντίδραση παγώματος σχετίζεται με την ενεργοποίηση της αμυγδαλής και άλλων κέντρων του εγκεφάλου που καταστέλλουν την κίνηση όταν δεν υπάρχει άμεση στρατηγική διαφυγής ή άμυνας. Δεν αποτελεί επιλογή, αλλά νευροβιολογικό αδιέξοδο.

Αν η αντίδραση είναι το πάγωμα, αυτό δείχνει πως ο εγκέφαλος δεν βρίσκει καμία διαθέσιμη στρατηγική αντίδρασης. Το ίδιο ισχύει και για τις υπόλοιπες αντιδράσεις του μηχανισμού επιβίωσης: φυγή ή επίθεση. Δεν πρόκειται για “επιλογές χαρακτήρα”, αλλά για αυτόματες αντιδράσεις σε αντιλαμβανόμενο κίνδυνο, που ενεργοποιούνται όταν ο εγκέφαλος δεν έχει μάθει να ρυθμίζει το στρες.

Σχεδόν όλοι οι οργανισμοί θα βρεθούμε σε τέτοια κατάσταση όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, κι αυτός είναι και ο λόγος που είμαστε ακόμα ζωντανοί.

Ο μηχανισμός αυτός, όμως, γίνεται προβληματικός όταν ενεργοποιείται χωρίς να υπάρχει αντικειμενική απειλή. Εκεί δεν έχουμε να κάνουμε με “κακό χαρακτήρα”, αλλά με έναν ανεκπαίδευτο εγκέφαλο στη διαχείριση του στρες.

Η ανοχή στο στρες δεν είναι μόνον έμφυτη, αλλά κυρίως χτίζεται σταδιακά μέσα από την ελεγχόμενη έκθεση σε προκλήσεις που ο σκύλος μπορεί να διαχειριστεί, χωρίς να καταρρεύσει.

Όσο προστατευτικός κι αν είσαι απέναντι στον σκύλο σου, είναι αδύνατον να καταφέρεις να μην βρεθεί ποτέ αντιμέτωπος με καταστάσεις ή ερεθίσματα που θα τον στρεσάρουν. Η εκπαίδευσή σου χρειάζεται να βασιστεί στην ανοχή του στρες, όχι στην αποφυγή του.
Ανοχή στο στρες σημαίνει πως ο σκύλος μπορεί να νιώσει δυσφορία χωρίς να καταρρεύσει ή να αποσυνδεθεί. Δεν σημαίνει έκθεση σε τραυματικά γεγονότα, αλλά εκπαίδευση μέσω μικρών, διαχειρίσιμων προκλήσεων με την παρουσία καθοδήγησης.

Η παγίδα της υπερπροστασίας

Η παγίδα της υπερπροστασίας ξεκινά συνήθως από μικρή ηλικία, μέσα από καθημερινές πρακτικές: όταν το κουτάβι στρεσάρεται στο κλουβί ή στο πάρκο και εμείς το ελευθερώνουμε αμέσως. Ή όταν στον δρόμο το παίρνουμε αγκαλιά για να το “προστατεύσουμε” από έναν διερχόμενο σκύλο ή ήχο που μας αγχώνει.

Μέσα από αυτές τις απλές, ελεγχόμενες καταστάσεις, που δεν αποτελούν πραγματικό κίνδυνο, μαθαίνουμε άθελά μας στον σκύλο πως δεν χρειάζεται να ανεχτεί τίποτα που τον ζορίζει.
Ούτε το παραμικρό. Κι όμως, εκεί είναι η στιγμή που θα μπορούσε να χτίσει έναν πυρήνα αυτορρύθμισης.

Σαν τα μικρά παιδιά που μαθαίνουν να διαχειρίζονται τη ματαίωση επειδή κάποιος δεν ικανοποιεί κάθε ανάγκη τους, έτσι και τα κουτάβια χρειάζονται στιγμές τέτοιας μικρής ενόχλησης για να μάθουν να αντέχουν.

Δεν εκπαιδεύουμε το συναίσθημα. Εκπαιδεύουμε την αντίδραση.

Δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε “το συναίσθημα” που προκαλεί το στρες. Αυτό που μπορούμε να εκπαιδεύσουμε είναι η αντίδραση που θα προκύψει μέσα από αυτό.

Όπως δεν μπορούμε να πούμε σε έναν σκύλο “μη φοβάσαι”, έτσι δεν μπορούμε να περιμένουμε να μη νιώσει δυσφορία. Αυτό που του διδάσκουμε είναι το “τι να κάνει” όταν τη νιώσει. Και αλήθεια, είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι εκπαίδευσης.

Όταν ο σκύλος βιώνει ήπιο στρες κι εμείς σπεύδουμε να το αφαιρέσουμε, δεν τον “κακομαθαίνουμε” ούτε “επιβραβεύουμε τον φόβο” του. Αλλά τον επιβεβαιώνουμε: του λέμε ότι αυτό όντως ήταν επικίνδυνο. Και τον αφήνουμε χωρίς καμία δεξιότητα να το διαχειριστεί την επόμενη φορά.

Με όρους μάθησης, ενισχύουμε την αποφυγή μέσω της αρνητικής ενίσχυσης. Αφαιρούμε το ερέθισμα ή τον σκύλο από την πρόκληση του ερεθίσματος, και ο σκύλος ανακουφίζεται. Έτσι, η αποφυγή παγιώνεται ως στρατηγική εφόσον κερδίζει. Εδώ όμως, δημιουργείται ένα τεράστιο πρόβλημα. Ο εγκέφαλος του σκύλου, μαθαίνει πως σε υψηλό στρες η αποφυγή κερδίζει, μειώνει την ένταση και επαναφέρει τον οργανισμό σε ηρεμία. Έτσι την επόμενη φορά, δεν θα περιμένει να κλιμακωθεί το στρες σε υψηλά επίπεδα, και θα επιλέξει την φυγή νωρίτερα.

Σταδιακά, θα έχουμε έναν σκύλο που συνεχώς θα ψάχνει τη φυγή σε κάθε τι τον ενοχλεί ελαφρά, και φυσικά, η φυγή δεν θα είναι πάντα διαθέσιμη. Όταν η φυγή δεν θα είναι διαθέσιμη, ο σκύλος θα εκνευριστεί, και αυτό θα φέρει συμπεριφορές με επιθετικό χαρακτήρα που έχουν ρίζα τον φόβο, όχι την κακία. 

Αυτός ο μηχανισμός, και η λεπτή μετάβαση από την αποφυγή στην επιθετικότητα, θα αναλυθούν αναλυτικότερα σε μελλοντικό άρθρο.

Θέλουμε οι σκύλοι μας να νιώθουν τα πάντα. Θυμό. Φόβο. Αγάπη. Έτσι κι αλλιώς, δεν μπορούμε να τους εκπαιδεύσουμε στο τι να νιώθουν και πότε. Αυτό που μπορούμε και οφείλουμε να τους διδάξουμε, είναι τι να κάνουν όταν το νιώθουν.

Όταν δεν επιτρέπεις στον σκύλο σου να αποτύχει, του στερείς ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια μάθησης: αυτό που έρχεται μέσα από την αποτυχία και τη διαχείρισή της.

Η ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνάψεις ενισχύεται όταν ο σκύλος βιώνει καταστάσεις που είναι λίγο έξω από τη ζώνη άνεσής του, αλλά όχι τόσο έντονες ώστε να αποσυνδεθεί ή να πανικοβληθεί. Εκεί είναι που συμβαίνει η πραγματική μάθηση. Εκεί, στη λεπτή αυτή ισορροπία μεταξύ πρόκλησης και αντοχής. Όχι στην απόλυτη ασφάλεια, ούτε στον πανικό. Αλλά στο “λίγο πιο δύσκολο από χθες”, με καθοδήγηση και υποστήριξη.

Όταν δεν τον αφήνεις να δυσκολευτεί, του στερείς την ευκαιρία να χτίσει ανοχή στο στρες, να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του, να αναπτύξει τη δεξιότητα της επίλυσης καταστάσεων.
Η συνεχής “διάσωση” από στρεσογόνες εμπειρίες, βάζοντάς τον προκαταβολικά στη φυγή, δεν τον προστατεύει. Χτίζει εξάρτηση. Και ανασφάλεια.

Και όταν έρθει εκείνη η στιγμή που η φυγή δεν είναι διαθέσιμη, είτε γιατί δεν το καταλάβαμε, το περιβάλλον δεν την επιτρέπει, τότε ο σκύλος θα ματαιωθεί από την καθοδήγησή μας, θα χάσει την εμπιστοσύνη του σε εμάς και θα πάρει την κατάσταση στα δικά του χέρια. Εκεί γεννιέται το reactivity. Όχι από πείσμα ή “δύσκολο χαρακτήρα”, αλλά από την ανάγκη του σκύλου να αποκτήσει έλεγχο όταν εμείς δεν του δώσαμε καθοδήγηση και εργαλεία να αντέξει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟ BLOG ΜΑΣ: Ο σκύλος σου δεν προσπαθεί να σπάσει τα όρια σου, απλά μαθαίνει ποια είναι πραγματικά.

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι γνωρίζουν τον σκύλο τους στον πυρήνα του. Τον ταΐζουν, τον βγάζουν βόλτα, του μαθαίνουν μερικές εντολές και διάφορα τρικ και τον θεωρούν “μέλος της οικογένειας”.

Μήπως όμως αυτή η εικόνα είναι περιορισμένη; Μήπως γνωρίζουμε ένα πολύ μικρό κομμάτι της αληθινής του φύσης;

Ο σκύλος, πριν γίνει “pet”, ήταν, και παραμένει ένα σύνθετο θηλαστικό, φτιαγμένο μέσα από την εξέλιξη και σμιλεμένο από τα ένστικτα.

Όταν τον απομονώνουμε από το φυσικό του περιβάλλον και τις φυσικές του δραστηριότητες, τον βλέπουμε και άρα τον αντιμετωπίζουμε, μέσα από ένα φίλτρο. Αυτό της καθημερινότητάς μας, των δικών μας προσδοκιών και των ρόλων που του αποδώσαμε. Θα μπορούσαμε να πούμε πως προσπαθήσαμε πολύ τα τελευταία 50 χρόνια, να τον χωρέσουμε στα δικά μας πρότυπα.

Η αλήθεια όμως είναι απλή και συχνά παραγνωρισμένη: κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι ξέρει στ’ αλήθεια τον σκύλο του αν δεν τον έχει δει εκτεθειμένο σε περιβάλλον όπου καλείται να λειτουργήσει ως αυτό που πραγματικά είναι.

Είναι ένα ζώο, με ικανότητες, ένστικτα, στρατηγική σκέψη, ανάγκη για φυσική δράση και συχνά εξαιρετικά ανεπτυγμένη κοινωνικότητα, επιθετικότητα, κυνηγετική τάση, και άλλα.

Πολλοί σκύλοι φορέσανε την ταμπέλα του κατοικιδίου, αλλά ποτέ δεν δόθηκε η ευκαιρία στον άνθρωπο να γνωρίσει το πού μπορεί να φτάσει ο σκύλος του.

Και αυτό δεν είναι μόνο αδικία απέναντι στον σκύλο, είναι και επικίνδυνο.

Γιατί τη στιγμή που ένας σκύλος θα βρεθεί απρόσμενα σε ένα φυσικό περιβάλλον, θα φανεί η αλήθεια. Και τότε, αν ο άνθρωπος δεν είναι έτοιμος, δεν θα έχει τον έλεγχο. Όχι επειδή ο σκύλος “ξέφυγε”, αλλά επειδή ποτέ δεν τον είχε γνωρίσει πραγματικά.

Η γνωριμία με τη φύση του σκύλου μας δεν είναι αχρείαστη πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Χρειάζεται να δούμε τι σημαίνει για τον σκύλο μας να τρέξει ελεύθερος, να μυρίσει, να παρατηρήσει, να αλληλεπιδράσει χωρίς προκαθορισμένους ρόλους. Να δούμε πώς επιλέγει, πώς σκέφτεται, πώς λειτουργεί όταν δεν του “λέμε τι να κάνει”. Πού είναι ικανός να φτάσει, τι τον ενοχλεί και τι του αρέσει. Πόσο συνδεμένος είναι πράγματι με εμάς και πόσο με τη φύση του.

Σκέψου να βρεθείς σε μια πεζοπορία με τον pet-κυνηγετικό σου σκύλο, και να δοκιμάσεις για πρώτη φορά να τον ελευθερώσεις από το λουρί, χωρίς να γνωρίζεις πόσο εύκολο είναι για τον σκύλο αυτόν να ακολουθήσει τυφλά τα ίχνη που πιάνει η μύτη του. Το να τον χάσεις από τα μάτια σου είναι θέμα χρόνου, το να επιστρέψει σώος πίσω σε σένα είναι θέμα τύχης! Αν δεν γνωρίζεις τι είναι ικανός να επιλέξει, κάνεις βουτιά στα βαθιά, και ελπίζεις ή πανικοβάλλεσαι!

Πρέπει να καταλάβουμε πως ο σκύλος μας δεν είναι μόνο ένας σύντροφος για το σαλόνι, αλλά κάτι πολύ πιο σπάνιο, πολύ πιο πολύπλοκο. Είναι ένα πλάσμα με βαθιά σύνδεση με τη φύση, που χρειάζεται να ακουστεί και να γίνει κατανοητό, όχι μόνο να εκπαιδευτεί και να ζει περιορισμένο στο αστικό περιβάλλον.

Βασισμένοι σε αυτή τη βαθύτερη κατανόηση, είναι ξεκάθαρο πως η εκπαίδευση δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι μια ενιαία, τυποποιημένη διαδικασία.
Αντίθετα, πρέπει να χτίζεται πάνω στις ιδιαιτερότητες του κάθε σκύλου, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο την προσωπικότητά του αλλά και τις γονιδιακές του προδιαθέσεις.  Δηλαδή, για ποιον σκοπό «φτιάχτηκε» αυτός ο οργανισμός από τη φύση και την επιλεκτική αναπαραγωγή του ανθρώπου. Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα Border Collie να είναι αδιάφορο με το περιβάλλον του, όπως δεν μπορούμε να απαιτούμε από ένα Ροτβάιλερ να αγνοεί την εδαφικότητά του.

Η σωστή εκπαίδευση ξεκινά με σεβασμό και γνώση του «ποιος είναι» ο σκύλος μας, όχι με την επιβολή του ποιος θα θέλαμε να είναι.

Έτσι μόνο διαμορφώνεται μια σχέση ουσιαστική, ισορροπημένη και ασφαλής. Μια σχέση όπου ο σκύλος μαθαίνει με τον άνθρωπο και όχι ενάντια στη φύση του.

Συχνά, όταν ένας σκύλος εκδηλώσει έντονες ή «προβληματικές» συμπεριφορές, η κοινωνία ακόμα και «ειδικοί» σπεύδουν να ρίξουν το φταίξιμο στους ιδιοκτήτες. Και παρότι η ευθύνη του ανθρώπου είναι πράγματι υπαρκτή, δεν είναι πάντα εκεί που νομίζουμε. Το πραγματικό σφάλμα των περισσότερων ιδιοκτητών δεν είναι η αδιαφορία ή η κακή πρόθεση, αλλά η άγνοια. Δεν γνωρίζουν ποιος είναι στ’ αλήθεια ο σκύλος τους, δεν γνωρίζουν τι ανάγκες έχει, τι τον κινητοποιεί, τι τον υπερδιεγείρει ή τι τον αγχώνει. Κι επειδή δεν τον γνωρίζουν, δεν μπορούν να λάβουν εγκαίρως τα κατάλληλα μέτρα μέσα από στοχευμένη και εξατομικευμένη εκπαίδευση. Έτσι, η συμπεριφορά του σκύλου μοιάζει ξαφνική ή ανεξέλεγκτη, ενώ στην πραγματικότητα ήταν απλώς φυσική συνέπεια της έλλειψης κατανόησης.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο νέος τρόπος ζωής και η συνεχόμενη και λανθασμένη πληροφορία που καταναλώνεται χωρίς φίλτρο, έχουν συμβάλει σε μέγιστο βαθμό στον γενετικό και ηθικό εκφυλισμό του σκύλου. Ο ιδιοκτήτης είναι ο τελευταίος σταθμός αυτής της καταστροφικής διαδικασίας.

Βρίσκοντας συνεχώς μπροστά του «ειδικούς» εκπαίδευσης που λανσάρουν με αλόγιστο όγκο τις δικές τους θεωρίες καταστρέφοντας σκύλους που δεν ξέρουν, ούτε μπορούν να διαχειριστούν, εκτροφείς που ενδιαφέρονται για πωλήσεις και όχι για ποιότητα ζωής των κουταβιών που παράγουν, οργανώσεις που απαρτίζονται από ανθρώπους με ελάχιστη γνώση, κτηνίατρους που ενδιαφέρονται για διεκπεραιωτική συναναστροφή με τους πελάτες τους και δίνουν συμβουλές χωρίς υπόσταση, ινφλουενσερς που δείχνουν αυτό που θέλουν κρύβοντας τις δύσκολες μέρες του σκύλου τους, ο επίδοξος ιδιοκτήτης, μπουχτισμένος, κάνει την επιλογή του σκύλου που του αρέσει, χωρίς να έχει την παραμικρή ιδέα για το τι έρχεται μπροστά του.

Οι άνθρωποι που επισκέφθηκαν την σχολή μου για να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με τον σκύλο που τους ταιριάζει όλα αυτά τα χρόνια είναι, αλήθεια, μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού. Οι άνθρωποι που βρέθηκαν με έναν σκύλο που ούτε τους ταιριάζει, ούτε γνώριζαν τι παίρνουν, αμέτρητοι!

Η ενημέρωση και η γνώση απαιτεί προσπάθεια και επιμονή. Δυστυχώς αυτές είναι αξίες που λίγοι άνθρωποι έχουν.

Ψάχνουμε όλοι το γρήγορο και το εύκολο. Ο σκύλος από την άλλη, παραμένει ο ίδιος και απαράλλαχτος.
Θα σου ζητήσει αυτό που θέλει και θα το απαιτήσει όταν θα του δοθεί η ευκαιρία.

Το αν θα είσαι έτοιμος ή όχι, είναι δική σου δουλειά!

Δεν είναι ο σκύλος “κακός”, ούτε ο άνθρωπος “ανεύθυνος” από πρόθεση. Το πρόβλημα προκύπτει από το αποτέλεσμα μιας σχέσης που δεν χτίστηκε πάνω στη γνώση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟ BLOG ΜΑΣ: Ο σκύλος σου δεν προσπαθεί να σπάσει τα όρια σου, απλά μαθαίνει ποια είναι πραγματικά.

Συχνά θα ακούσω από ιδιοκτήτες να χαρακτηρίζουν τον σκύλο τους πεισματάρη. Νομίζουν πως τους τεστάρει και πως σκέφτεται τρόπους για να αποκτήσει έλεγχο σε καταστάσεις. 

Η αλήθεια όμως δεν είναι τόσο συνθέτη. Ο σκύλος ως είδος δεν έχει τέτοιο καημό. Δεν σκέφτεται όπως ο άνθρωπος και είναι αρκετά πιο τίμιος από εμάς!

Ο σκύλος δεν δοκιμάζει τα όριά σου με πρόθεση, ούτε "συνωμοτεί" για να σε κυριαρχήσει. Αυτό που κάνει είναι να επαναλαμβάνει συμπεριφορές που τον ωφελούν. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, μαθαίνει τι λειτουργεί απέναντί σου, δηλαδή, μαθαίνει τα πραγματικά σου όρια.

Η δύναμη της μάθησης μέσω αποτελέσματος

Ο σκύλος είναι ένας άριστος παρατηρητής πράξης - αποτελέσματος και ένας επίσης άριστος αναλυτής των καταστάσεων.
Αν μια συμπεριφορά του φέρει ένα επιθυμητό αποτέλεσμα (π.χ. προσοχή, τροφή, παιχνίδι, αποφυγή δυσάρεστης κατάστασης), την καταγράφει στον εγκέφαλό του ως πετυχημένη.

Και όταν κάτι αποδίδει, ενισχύεται και επαναλαμβάνεται. Είναι ένας μηχανισμός μάθησης που έχουμε και εμείς οι άνθρωποι. Με τον καιρό, αυτές οι "κερδοφόρες" συμπεριφορές γενικεύονται, αρχίζει να τις εφαρμόζει και σε άλλες, παρόμοιες καταστάσεις. Κι εκεί είναι που συχνά ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο χωρίς καν να το αντιληφθεί!

Ενίσχυση – Επανάληψη – Γενίκευση

Σύμφωνα με τις αρχές της συμπεριφοριστικής ψυχολογίας, κάθε συμπεριφορά που συνοδεύεται από έναν θετικό ή αρνητικό ενισχυτή έχει αυξημένες πιθανότητες να επαναληφθεί.

Αν ο σκύλος σου γαβγίσει μπροστά στην πόρτα επειδή θέλει να βγει βόλτα και εσύ σηκωθείς να τον βγάλεις, μόλις του έδειξες πως το γάβγισμα "κερδίζει”. Αν αυτό γίνει μερικές φορές, ο σκύλος δεν θα γαβγίζει μόνο για τη βόλτα, θα αρχίσει να χρησιμοποιεί το γάβγισμα για να σου ζητήσει παιχνίδι, φαγητό, ή και απλώς προσοχή.

Δεν το κάνει από πείσμα. Το κάνει γιατί έμαθε πως αυτή η συμπεριφορά τον εξυπηρετεί.

Και το πιο σημαντικό, η ενίσχυση αυτής της συμπεριφοράς δεν συμβαίνει πάντα, συμβαίνει μερικές φορές. Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για συνεχή ενίσχυση (όπου κάθε φορά που το κάνει, κερδίζει), αλλά για ένα πρόγραμμα μεταβλητής αναλογίας (variable ratio), δεν ξέρει πότε θα λειτουργήσει, αλλά ξέρει πως κάποια στιγμή θα λειτουργήσει, όταν μετά από 20-30 γαβγίσματα θα υποκύψεις και θα του δώσεις αυτό που θέλει. Αυτό κρατά τη συμπεριφορά “ζωντανή” και επίμονη, πιο έντονη, πιο σταθερή, πιο ανθεκτική στην εξαφάνιση.

Τώρα πρόσθεσε και κάτι ακόμα που θα εκτοξεύσει την ένταση και την ταραχή του σκύλου σου!

Κάποιες φορές αυτή η συμπεριφορά επιβραβεύεται, κάποιες τιμωρείται. Άλλες φορές απλώς αγνοείται. Αυτό το μείγμα είναι απίστευτα αγχωτικό για τον εγκέφαλο. Οδηγεί σε αβεβαιότητα, αυξημένα επίπεδα στρες και ειδικά όταν υπάρχει ασυνέπεια στην τιμωρία, οδηγεί σε απώλεια εμπιστοσύνης.

Φαντάσου να πατάς ένα κουμπί. Μερικές φορές παίρνεις 100 ευρώ. Μερικές, δεν συμβαίνει τίποτα. Άλλες, σε χτυπάει ρεύμα. Πόσο καιρό θα συνέχιζες να το πατάς; Αν είχες ελπίδα ότι θα ξαναπάρεις το έπαθλο, πιθανώς περισσότερο από όσο νομίζεις.

Το ίδιο κάνει κι ο σκύλος σου. Δεν σου πάει "κόντρα" προσπαθεί να μάθει μέσα σε ένα σύστημα που του δίνει ασύνδετα σήματα ασυνέπειας ως προς το αποτέλεσμα.

Όταν το αποτέλεσμα μιας πράξης είναι διαφορετικό από αυτό που περιμέναμε, δημιουργείται στον εγκέφαλο ένα σφάλμα πρόβλεψης (prediction error) που ουσιαστικά είναι μια διαφορά ανάμεσα στην προσδοκία και στην πραγματικότητα.

Αυτή η απόκλιση κινητοποιεί έντονα το νευρικό σύστημα και αποτελεί βασικό μηχανισμό μάθησης που αντί να μειώνει τη συμπεριφορά, πολλές φορές την ενισχύει. Γιατί ο εγκέφαλος, και κατ’ επέκταση ο σκύλος σου, περιμένει πως αυτή τη φορά μπορεί να του βγει. Και αυτό είναι μάθηση, όχι πείσμα.

Όπως ακριβώς ένας άνθρωπος που παίζει φρουτάκια.

Κάθε φορά που κάνω μια πράξη, περιμένω ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Υπάρχουν τέσσερα βασικά σενάρια:

Το αποτέλεσμα είναι ακριβώς αυτό που περίμενα.
Η πρόβλεψη μου επιβεβαιώνεται. Η συμπεριφορά διατηρείται όπως είναι, χωρίς να ενισχύεται ή να αποδυναμώνεται.

Το αποτέλεσμα δεν έρχεται.
Περίμενα κάτι καλό και δεν συνέβη τίποτα. Αυτό δημιουργεί αρνητικό σφάλμα πρόβλεψης, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταδιακή μείωση της συμπεριφοράς. Όμως αν αυτό δεν συμβαίνει κάθε φορά, αλλά κάποιες φορές υπάρχει ενίσχυση, τότε έχουμε τυχαία (μεταβλητή) ενίσχυση. Και η αβεβαιότητα αυτή από μόνη της, ενισχύει τη συμπεριφορά. Ο εγκέφαλος περιμένει ότι την επόμενη φορά μπορεί να πετύχει. Μη προβλέψιμη και άκρως εθιστική διαδικασία. Όπως στα τυχερά παιχνίδια.

Το αποτέλεσμα είναι δυσάρεστο.
Περίμενα επιβράβευση και πήρα τιμωρία. Η πρόβλεψή μου ήταν λάθος. Αυτό προκαλεί έντονη αντίδραση: εκνευρισμό, ταραχή, άγχος. Αν η τιμωρία συνεχιστεί με συνέπεια και η επιβράβευση που προσδοκώ δεν αξίζει τον κόπο, τότε η συμπεριφορά θα σταματήσει. Όμως, στην πράξη, σπάνια υπάρχει τέτοια συνέπεια. Αν η τιμωρία εμφανίζεται κάποιες φορές και άλλες όχι, η συμπεριφορά όχι μόνο δεν σβήνει, αλλά γίνεται και πιο ανθεκτική.

Το αποτέλεσμα είναι πολύ καλύτερο από ό,τι περίμενα.
Η πρόβλεψή μου ήταν μέτρια, αλλά αυτό που πήρα ήταν πολύ καλύτερο. Εδώ η ενίσχυση είναι έντονη. Δεν έγινα πλούσιος, αλλά ήταν ένα μικρό jackpot. Αυτό κάνει τη συμπεριφορά πιο ανθεκτική και αρκετά πιο πιθανό να επαναληφθεί. Ο εγκέφαλος λέει «μπορεί να ξανατύχει».

Η πιο εθιστική μορφή ενίσχυσης είναι η απρόβλεπτη, ειδικά όταν περιέχει περιστασιακές επιτυχίες. Είναι ο μηχανισμός του τζόγου, και ο μηχανισμός πολλών προβληματικών συμπεριφορών στα ζώα και στους ανθρώπους. Αν γνωρίζεις αυτό το φαινόμενο, μπορείς να το αξιοποιήσεις σωστά στην εκπαίδευση (και στην προσωπική σου εξέλιξη). Και κυρίως, να προλάβεις εθιστικές συμπεριφορές που ενισχύονται άθελά σου.

Υπάρχει πράγματι πείσμα και επιμονή στη συμπεριφορά, αλλά όχι απέναντί σου προσωπικά.

Δεν προσπαθεί να σε «τεστάρει», ούτε να σου σπάσει τα νεύρα. Ο εγκέφαλός του αντιδρά στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος, όχι με δόλο απέναντι σου για να σου χαλάσει τη μέρα! 

Αν θέλεις να δεις αλλαγή, ξεκίνησε με συνέπεια. Ξεκαθάρισε πρώτα με τον εαυτό σου ποια συμπεριφορά αποδίδει και ποια όχι, και κράτα τη σταθερότητα σου.

Η εκπαίδευση δεν ξεκινά όταν το αποφασίσεις εσύ

Η μάθηση δεν συμβαίνει μόνο όταν κρατάς το λουρί ή τις επιβραβεύσεις.
Συμβαίνει κάθε στιγμή που ο σκύλος σου αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του και κυρίως κάθε φορά που κάτι του φέρνει αποτέλεσμα.

Εκπαίδευση σημαίνει πλάνο, συνέπεια και επίγνωση. Αν δεν "εκπαιδεύεις" εσύ τον σκύλο σου… τότε το κάνει το περιβάλλον για εσένα.

Μην βλέπεις τον σκύλο σου ως αντίπαλο που δοκιμάζει τα όριά σου.
Δες τον ως έναν μαθητή που προσπαθεί να καταλάβει τι τον βοηθά να πετύχει τον στόχο του.
Ο ρόλος σου δεν είναι να "νικήσεις", αλλά να καθοδηγήσεις με ξεκάθαρους κανόνες, δίκαια όρια και σταθερότητα.

Τι να κρατήσεις:

• Ο σκύλος σου μαθαίνει από τα αποτελέσματα των πράξεων του.
• Η ασυνέπεια δημιουργεί άγχος και ενισχύει ανεπιθύμητες συμπεριφορές.
• Η μάθηση είναι διαρκής — όχι μόνο όταν «κάνεις εκπαίδευση».

Αν δεν διδάσκεις εσύ, το κάνει το περιβάλλον.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟ BLOG ΜΑΣ: Το engagement στην εκπαίδευση σκύλων.

Το free shaping είναι μια τεχνική εκπαίδευσης που χρησιμοποιείται πολύ από εκπαιδευτές και βασίζεται στην ενίσχυση συμπεριφορών μέσω της εξερεύνησης και της προσπάθειας του σκύλου να λύσει ένα πρόβλημα.

Σε αντίθεση με τις πιο γνωστές μεθόδους, όπου ο εκπαιδευτής καθοδηγεί ενεργά τον σκύλο για να εκτελέσει μια συγκεκριμένη άσκηση, το free shaping δίνει στον σκύλο την απαραίτητη ελευθερία να ανακαλύψει μόνος του ποια συμπεριφορά οδηγεί στην επιβράβευση.

Αυτή η μέθοδος προάγει τη δημιουργική σκέψη, ενισχύει την αυτοπεποίθηση του σκύλου, χτίζει εμπιστοσύνη με τον εκπαιδευτή και αποτυπώνει με μεγάλη ακρίβεια στο μυαλό του σκύλου το ζητούμενο.

Αυτό που ένας σκύλος θα ανακαλύψει μόνος του, θα το θυμάται για πάντα!

Τι είναι το Free Shaping;

Είναι η διαδικασία εκπαίδευσης μιας συγκεκριμένης άσκησης, όπου εμείς θα έχουμε εντελώς παθητικό ρόλο, και θα ενισχύουμε κάθε βήμα που κάνει ο σκύλος προς το ζητούμενο. Αυτά τα βήματα επιβραβεύονται για ορισμένες φορές, και έπειτα περιμένουμε να προχωρήσει στο επόμενο. Η διαδικασία αυτή θα δημιουργήσει εκνευρισμό στον σκύλο, και ο εκνευρισμός θα τον οδηγήσει να δοκιμάσει και κάτι ακόμα. Έτσι ο σκύλος αρχίζει να σκέφτεται όλους τους πιθανούς συνδυασμούς κινήσεων για να λύσει το πρόβλημα.

Η δουλειά του εκπαιδευτή σε αυτή τη διαδικασία είναι να παρατηρεί και να μαρκάρει σωστά κάθε βήμα του σκύλου προς το ζητούμενο. Για παράδειγμα, αν η άσκηση είναι ο σκύλος να ανεβεί σε μια καρέκλα, θα μαρκάρουμε το ότι κινήθηκε κοντά στην καρέκλα, έπειτα ότι την περιεργάστηκε, έπειτα ότι την ακούμπησε, έπειτα ότι έκανε μια προσπάθεια να ανεβάσει τα πόδια του πάνω, και τέλος ότι πήρε την απόφαση να πηδήξει πάνω στην καρέκλα.

Όσοι είστε στην ηλικία μου, σίγουρα θα θυμάστε το παιχνίδι που παίζαμε με τους φίλους μας σε παιδικά πάρτυ που το ονομάζαμε Κρύο - Ζέστη.

Όπου ένας φίλος μας προσπαθούσε να κάνει κάτι πολύ συγκεκριμένο χωρίς να γνωρίζει τι είναι αυτό, ενώ η υπόλοιπη παρέα ξέραμε ακριβώς το ζητούμενο. Έτσι καθοδηγούσαμε τον φίλο μας, λέγοντας κρύο όταν απομακρυνόταν από το ζητούμενο και ζέστη όταν κόντευε σε αυτό!

Αυτή η διαδικασία λοιπόν παιχνιδιού, είναι βασισμένη σε αυτή την τεχνική εκπαίδευσης. 

Τα πλεονεκτήματα του Free Shaping

Ένας σκύλος που θα δουλέψει με αυτό το σύστημα αναπτύσσει την αυτονομία του και αυξάνεται η δημιουργικότητά του. Το ότι ο σκύλος παίρνει πρωτοβουλίες και δεν περιμένει “μασημένη τροφή”, είναι πολύ σημαντικό για να αναπτύξει την τάση για εξερεύνηση και πάθος για τη λύση προβλημάτων.

Θα βοηθήσει έναν σκύλο που δεν έχει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά αυτοπεποίθησης, να πιστέψει περισσότερο στον εαυτό του και να νιώσει σημαντικός. Είναι μια διαδικασία που θα βοηθήσει πολύ τα σκυλιά με στρες, φοβίες, ανασφάλειες κ.α. Όταν θα καταλάβουν πως μπορούν να ελέγξουν την κατάσταση με τις αποφάσεις τους, η αύξηση στην αυτοπεποίθησή τους είναι ραγδαία. 

Θα αναπτύξει την ανάγκη του σκύλου, να εμπλέκεται ενεργά στη διαδικασία της εκπαίδευσης και θα βελτιώσει την επικοινωνία που έχει με εμάς. Κάνει κάτι, για να δει αν εμείς θα ενεργοποιηθούμε. Αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στον τρόπο που ο σκύλος μας, προσπαθεί να μας βάλει στην εκπαίδευση. Είναι σαν να μας λέει, έλα για προπόνηση!! Αυτό θα ισχυροποιήσει τον δεσμό μας με τον σκύλο μας, και ο σκύλος θα νιώσει σημαντικό μέλος της ομάδας μας.

Σε περιπτώσεις που οι συμβατικές μέθοδοι εκπαίδευσης δεν δίνουν αποτελέσματα, ένας προπονημένος σκύλος σε αυτό το σύστημα, θα αρχίσει να σκέφτεται πολύ πιο σύνθετα και ενεργά, για να βρει την λύση. Έτσι σταδιακά, θα μας δώσει την ευκαιρία να δουλέψουμε σε σύνθετο ασκησιολόγιο με καλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.

Το free shaping δεν θα ωφελήσει μονάχα τον σκύλο. Τα οφέλη είναι πολλά και για τον εκπαιδευτή.

Ο εκπαιδευτής που θα εμπλακεί σε αυτόν τον τρόπο εκπαίδευσης, θα αναγκαστεί να παρατηρήσει πολύ πιο ενεργά την γλώσσα σώματος του σκύλου του, και έτσι θα αποκτήσει οξυδέρκεια και καλύτερη αντίληψη. Θα τον βοηθήσει να αντιληφθεί μικρές αλλαγές στην συμπεριφορά του σκύλου και αλλαγές στο σώμα του, και έτσι θα εντοπίζει πολύ καλύτερα τις φαινομενικά ανύπαρκτες ενδείξεις που κάνουν μεγάλη διαφορά, αν κάποιος μπορεί να τις κατανοήσει. Θα αρχίσει να βλέπει αυτά που οι υπόλοιποι δεν μπορούν να δουν.

Θα αναπτυχθεί επίσης η υπομονή του εκπαιδευτή, μια αρετή που είναι άκρως απαραίτητη για την πετυχημένη εκπαίδευση σκύλων.

Ένα ακόμα πολύ σημαντικό όφελος για τον εκπαιδευτή, είναι πως θα τον αναγκάσει να δουλέψει μεθοδικά με πλάνο εκπαίδευσης, αφού πριν από κάθε προπόνηση, θα πρέπει να αποδομήσει σε μικρά βήματα την ολοκληρωμένη άσκηση που θα εκπαιδεύσει.

Αυξάνει επίσης την δημιουργικότητα του εκπαιδευτή, και τον ωθεί σε νέες σκέψεις σχετικά με το τι μπορεί να κάνει ένας σκύλος από μόνος του.

Τέλος, η διαδικασία αυτή είναι απολαυστική. Και για τον σκύλο και για τον εκπαιδευτή! 

Πως να ξεκινήσω;

Πρώτα, πρέπει να επιλέξεις τον χώρο που θα κανείς προπόνηση. Δεν γίνεται να προοδεύσεις εσύ και ο σκύλος σου, αν υπάρχουν ανεξέλεγκτοι περισπασμοί στο περιβάλλον σας. Η συγκέντρωση τόσο του σκύλου, όσο και η δική σου, είναι το παν.

Δίδαξε στον σκύλο σου το Clicker. Αν δεν θέλεις, δίδαξέ του το Μπράβο. Εγώ προτιμώ το clicker, για να είμαι όσο το δυνατόν πιο παθητικός στη διαδικασία.

Δημιούργησε ένα πλάνο εκπαίδευσης. Θα ξεκινήσεις καταγράφοντας τον τελικό σου στόχο, και θα αρχίσεις να σκέφτεσαι ποιο βήμα είναι πριν από αυτόν τον στόχο. Και ποιο βήμα είναι πριν. Θα καταγράψεις όλα τα βήματα που είναι προαπαιτούμενα για να κατακτήσει ο σκύλος τον τελικό στόχο. Απομνημόνευσε αυτά τα βήματα, πριν ξεκινήσεις την προπόνηση. Θα πρέπει να είσαι σε θέση να τα αναγνωρίσεις την ώρα που θα συμβούν. Κάθε συμπεριφορά, είναι μια μικρή αλυσίδα από ενέργειες. Σε αυτό το σύστημα εκπαίδευσης κάθε βήμα πρέπει να επιβραβευθεί.

Ξεκίνα με κάτι απλό. Για παράδειγμα πάρε ένα μαξιλάρι, και όρισε ως τελικό στόχο το να ανεβεί πάνω στο μαξιλάρι. Άδειασε το δωμάτιο από περισπασμούς. Ο σκύλος, από περιέργεια και μόνο, θα πάει προς το μαξιλάρι για να το μυρίσει. Κλικαρε και έπειτα από 3-4 επαναλήψεις περίμενε για το επόμενο βήμα. 

Κράτα τις εκπαιδευτικές συνεδρίες σύντομες. Ο σκύλος μπορεί να τρέχει για ώρες, αλλά να σκέφτεται για λίγα λεπτά. Έχει μεγάλο κόστος ενέργειας η ενεργή σκέψη στους σκύλους. 10 με 15 λεπτά είναι ό,τι πρέπει για τις αρχικές συνεδρίες εκπαίδευσης.  Ο σκύλος πρέπει να αποκτήσει πάθος και εμμονή με τη διαδικασία. Μη τον κάνεις να βαριέται!

Μην ανεβάζεις τις απαιτήσεις σου απότομα και μη το κάνεις πολύ εύκολο. Η απογοήτευση σε αυτά τα στάδια, είναι προ των πυλών. Πρόσεχε τι ζητάς. Ο σκύλος σου πρέπει να νιώθει σημαντικός και όχι άχρηστος. Κανείς δεν θέλει να παίξει ένα παιχνίδι που δεν έχει πρόκληση, ή είναι εντελώς δυσνόητο.

Μην είσαι ανυπόμονος. Πάρε τον χρόνο σου και δώσε χρόνο. Θα δεις ότι σύντομα ο σκύλος, θα δοκιμάζει πράγματα που δεν φανταζόσουν!

Μην επιβραβεύσεις με υπερβολή. Εδώ κινδυνεύεις να δημιουργήσεις κορεσμό, και να χαθεί το ενδιαφέρον.

Μην παραλείψεις τα μικρά βήματα. Πρέπει να υπάρχει συνοχή για να υπάρξει κατανόηση.

Το free shaping είναι μια τεχνική που θα σε κάνει καλύτερο εκπαιδευτή και τον σκύλο σου καλύτερο στην εκπαίδευση. Απαιτείται υπομονή και παρατήρηση, και όσο περισσότερο δουλέψεις με αυτό το σύστημα τόσο καλύτερα θα αρχίσεις να κατανοείς τα συναισθήματα του σκύλου σου γενικά.

Στη σχολή μας προσφέρουμε ιδιαίτερα μαθήματα για ιδιοκτήτες που θέλουν να δοκιμάσουν νέα πράγματα και για συναδέλφους που θέλουν να αναπτύξουν τις τεχνικές τους.

Επικοινώνησε μαζί μας για ό,τι χρειαστείς!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟ BLOG ΜΑΣ: Το engagement στην εκπαίδευση σκύλων.

Είναι νομίζω κάπως παράλογο να ζητάς από τον σκύλο σου να είναι ήρεμος σε μια καφετέρια για 3 ώρες, γιατί εσύ περνάς καλά και πιστεύεις πως και αυτός περνάει καλά!

Μιας και είναι και καλοκαίρι, να παραθέσω επίσης, πως ο σκύλος στην παραλία με τόση ζέστη κάτω από μία ομπρέλα, περνάει όσο καλά περνάς κι εσύ κολλημένος στην κίνηση χωρίς AC σε κάποιο μεγάλο αστικό κέντρο. 

Τα λάθος μηνύματα δημιουργούν λάθος εντυπώσεις

Πολλοί ιδιοκτήτες πιστεύουν πως ο σκύλος τους εμφανίζει επιθετικές συμπεριφορές επειδή είναι δυναμικός, πεισματάρης και δύσκολος χαρακτήρας. Συνήθως, όταν αντιμετωπίζουμε τέτοιες συμπεριφορές έχουμε να κάνουμε με ένα σκύλο που δεν έχει μάθει σωστά τα όρια και τους κανόνες μέσα στο πλαίσιο στο οποίο ζει. Ουσιαστικά ένας σκύλος χωρίς όρια και κανόνες μπορεί να εμφανίσει έντονες συμπεριφορές που θα προβληματίζουν σε μεγάλο βαθμό τους κηδεμόνες του. Αν αυτός ο σκύλος λοιπόν τυγχάνει να ανήκει και στην κατηγορία των δυναμικών φυλών, τότε τα πράγματα μπορούν να γίνουν ακόμα πιο δύσκολα!

Η φύση του σκύλου και η προσπάθειά του για επικοινωνία

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που μπορεί να κάνει ένας ιδιοκτήτης είναι να παρερμηνεύσει ή να μην αντιληφθεί σημάδια ή προειδοποιήσεις που φαίνονται στη συμπεριφορά του σκύλου του. Ο σκύλος, όπως και όλα τα υπόλοιπα ζώα, συνεχώς προσπαθεί να καλυτερεύσει τις συνθήκες διαβίωσής του και αυτή η προσπάθεια είναι άμεσα συνδεμένη με τη θέση του μέσα σε μια ομάδα, καθώς και με τα προνόμια που έχει αλλά και με τον τρόπο που τα έχει κερδίσει. 

Κάθε σκύλος έχει ανάγκη να βρει ένα άτομο ή μια ομάδα στη ζωή του για να τον καθοδηγεί. Αν όμως αυτός που βρίσκεται στη θέση λήψης αποφάσεων και καθοδήγησης του σκύλου διακατέχεται από έντονο στρες, κάτι το οποίο οι περισσότεροι σκύλοι αντιλαμβάνονται και δεν μπορούν να το αντέξουν, υπάρχει η πιθανότητα ο σκύλος να εκδηλώσει μια εκρηκτική συμπεριφορά, με σκοπό να νιώσει ασφάλεια ο ίδιος, και κάποιες φορές και ο ιδιοκτήτης του. Επιπλέον το στρες αναπτύσσεται σε ένα σκύλο όταν ειδικά ζει στην κοινωνία των ανθρώπων και δεν γνωρίζει τους κανόνες που πρέπει να ακολουθήσει μέσα σε αυτή. Το ρόλο του καθοδηγητή λοιπόν θα πρέπει να τον έχει ένας άνθρωπος που θα μπορεί με σιγουριά και σταθερότητα να οδηγήσει το σκύλο του σε οποιαδήποτε συνθήκη, μαθαίνοντας του κανόνες που θα πρέπει να ακολουθεί. 

Αν στην ομάδα δεν είναι ξεκάθαρο το ποιος παίρνει τις αποφάσεις, τότε ο σκύλος θα προσπαθήσει να αναλάβει τον ηγετικό ρόλο από ανάγκη για σιγουριά. Τα προνόμια θα πρέπει να κατακτηθούν από το σκύλο μας μέσα από τη διαδικασία της εκπαίδευσής του σε συνάρτηση με τη σταθερά καλή συμπεριφορά του, ούτως ώστε να αντιληφθεί πως δεν του χαρίζονται, και πως για οτιδήποτε θέλει, θα πρέπει να προσπαθεί και να συνεργάζεται με τον αρχηγό – καθοδηγητή του. 

Διαβάστε ακόμη στο Blog μας, το σχετικό άρθρο: Η σημαντικότητα του ελεγχόμενου περιορισμού στη ζωή ενός σκύλου και η χρήση του crate

Τι πρέπει να κάνω για να καταφέρω να γίνω ο υπεύθυνος αρχηγός που έχει ανάγκη ο σκύλος μου;

Ένας κηδεμόνας πρέπει να διδαχθεί πώς λειτουργεί το μυαλό ενός σκύλου, έτσι ώστε να μπορέσει να υιοθετήσει συμπεριφορές που θα είναι ξεκάθαρες και βοηθητικές προς το σκύλο και κατ’ επέκταση να μπορεί να είναι σε θέση να εμπνέει σιγουριά και ασφάλεια στο σκύλο του. Οι κανόνες που θα βάλουμε στη συμβίωση με το σκύλο μας θα πρέπει να υπάρχουν σταθερά στη ζωή του. Ο ιδιοκτήτης πρέπει να μάθει να εφαρμόζει στο 100% αυτούς τους κανόνες ακόμη και όταν δεν έχει όρεξη, είναι κουρασμένος ή βρίσκει χαριτωμένη μια αντίδραση του σκύλου του την οποία του έχει απαγορεύσει στο παρελθόν.

Όταν ο σκύλος καταλάβει πως κάθε φορά που εκτελεί μία μη αποδεκτή συμπεριφορά υπάρχει ο έλεγχος από τον κηδεμόνα του αλλά και κάθε φορά που εκτελεί σωστές συμπεριφορές, υπάρχει αποδοχή, τότε είναι λιγότερο πιθανό να εκδηλώνει μια προβληματική συμπεριφορά. Άρα λοιπόν γίνεται κατανοητό ότι μόλις φτάσουμε στο επίπεδο που ο σκύλος αποδεχθεί να ζει μέσα στο πλαίσιο των κανονισμών που έχουμε θέσει με σταθερότητα, θα είναι εύκολο τόσο για εμάς όσο και για εκείνον να ζούμε αρμονικά. 

Ο σκύλος μου είναι υπάκουος και ξέρει τα «βασικά»

Πολλοί ιδιοκτήτες πιστεύουν πως αν ο σκύλος τους εκτελεί ασκήσεις όπως το “έλα, κάτσε, ξάπλωσε” κλπ, τότε είναι υπάκουος και ισορροπημένος, πράγμα το οποίο δεν ισχύει σε αρκετές περιπτώσεις. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα στη σύγχρονη εκπαίδευση, που φυσικά έχει αφήσει και το περιθώριο σε επαγγελματίες να παραπλανούν ιδιοκτήτες προσφέροντας υπηρεσίες εκπαίδευσης που είναι κάτω του μετρίου. Επιπλέον ένα κομμάτι των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης έχει δημιουργήσει μια στρεβλή εικόνα, βομβαρδίζοντας το κοινό με αναληθείς πληροφορίες σχετικά με τη φύση και τις ανάγκες που έχει ο σκύλος. Αυτό γίνεται πολύ απλά γιατί το “προϊόν” σκύλος  αποτελεί τεράστιο εμπορικό κομμάτι. Έτσι, είναι εύκολο κάποιος να βρεθεί προ εκπλήξεως μη αποδεκτών συμπεριφορών του σκύλου του, ακολουθώντας πληροφορίες που έχει συλλέξει από την τηλεόραση, το ίντερνετ κλπ. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και όταν ο κηδεμόνας δέχεται κατευθύνσεις από ανεπαρκείς επαγγελματίες. 

Αυτό που είναι αρκετές φορές δύσκολο να αντιληφθούμε είναι το πως η εκπαίδευση ενός σκύλου βασίζεται στις ανάγκες του και στον όσο πιο βαθύ και σωστό κώδικα επικοινωνίας μπορούμε να εγκαταστήσουμε. Σε καμία περίπτωση η εκπαίδευση δεν βασίζεται στις «παράλογες» απαιτήσεις μας και στο τι θα θέλαμε εμείς να κάνει ένας σκύλος. 

Πίσω από την εντολή «κάτσε» υπάρχει ένα ολόκληρο πλαίσιο επικοινωνίας και σύνδεσης με το ζώο μας, το «κάτσε» είναι απλά το αποτέλεσμα αυτής της επικοινωνίας. Αν ο σκύλος σου λοιπόν κάθεται για να πάρει αυτό που έχεις στο χέρι σου, δεν είναι απαραίτητο πως είναι εκπαιδευμένος ισορροπημένος και ευτυχισμένος. 

Ποια είναι τα σημάδια που θα πρέπει να παρατηρήσω και να καταλάβω πως κάτι πάει λάθος;

Όπως κάθε άνθρωπος έτσι και κάθε σκύλος είναι μοναδικός και κατά συνέπεια διαφορετικός. Αυτό σημαίνει πως κάθε ομάδα ανθρώπου – σκύλου που θα δημιουργηθεί θα είναι διαφορετική και μοναδική. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εκπαιδευτής μας θα πρέπει να έχει εμπειρία και γνώσεις. Οι κανονισμοί και τα όρια, οι ελευθερίες και τα προνόμια θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τις ανάγκες και το χαρακτήρα του σκύλου, αλλά και την εμπειρία του ιδιοκτήτη. Αυτό που φαινομενικά μπορεί να αντιλαμβάνεται κάποιος ως καλή και σταθερή συμπεριφορά από το σκύλο του, μπορεί να αποβεί καταστροφική και επικίνδυνη σε ένα μη ασφαλή και γνώριμο πλαίσιο για το σκύλο. 

Υπάρχουν όμως και κάποια γενικά σημάδια τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν προβληματικές συμπεριφορές και τα οποία θα πρέπει ο ιδιοκτήτης να μην αφήσει να περάσουν απαρατήρητα. Ειδικότερα:

•     αν ο σκύλος μας τροποποιεί τις αποφάσεις μας με πολλή μεγάλη ευκολία, είτε γιατί μας τρομάζει είτε γιατί δεν μπορούμε να του χαλάσουμε χατίρι
•     αν ο σκύλος μας σε δύσκολες γι’ αυτόν καταστάσεις παίρνει την κατάσταση στα χέρια του αγνοώντας τις οδηγίες μας
•     αν ο σκύλος μας νομίζει πως όλος ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από αυτόν και πως όλοι είναι υποχρεωμένοι να ασχολούνται μαζί του όποτε αυτός το θέλει
•     αν ο σκύλος μας δεν σέβεται το “όχι” και πεισμώνει μέχρι να κερδίσει αυτό που θέλει…

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις λοιπόν, κατά πάσα πιθανότητα, έχουμε χάσει τη θέση του αρχηγού – καθοδηγητή και ο “δύσκολος” σκύλος μας έχει πάρει αυτό το ρόλο. 

Ποια είναι τα σημάδια που παρεξηγούνται πιο συχνά ως αθώα ενώ δεν είναι;

Όπως και στην προηγούμενη παράγραφο έτσι και εδώ, είναι σημαντικό να επισημάνουμε πως μια συμπεριφορά δεν είναι από μόνη της επικίνδυνη και πρέπει να εξετάσουμε και όλους τους υπόλοιπους παράγοντες και μεταβλητές του πλαισίου. Για παράδειγμα το γρύλισμα κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, τις περισσότερες φορές, δηλώνει μια εξωτερίκευση του ενθουσιασμού του σκύλου μας. Το γρύλισμα όμως την ώρα που πλησιάζουμε το πιάτο του φαγητού του δεν μπορεί να δηλώνει ενθουσιασμό! 

Θα πρέπει να έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας πως είναι άκρως σημαντικό να μπορούμε να χειριστούμε το σκύλο μας σε οποιαδήποτε κατάσταση και αν βρίσκεται. Αν δεν μπορούμε εμείς τότε μάλλον δεν θα μπορέσει κανείς άλλος να το κάνει για εμάς. Οπότε, το πρώτο σημάδι, στο οποίο δε δίνεται βάση πιο συχνά, είναι όταν ένας ιδιοκτήτης δε μπορεί να θέσει υπό έλεγχο το σκύλο του και δικαιολογεί αυτήν την εικόνα ψάχνοντας ελαφρυντικά. Ένα ακόμη σημάδι που συχνά παρεξηγείται με αυτό τον τρόπο είναι όταν ο σκύλος μας αρνείται να ακολουθήσει κάποιες φυσιολογικές καθημερινές οδηγίες. Συνήθως, αυτή η εικόνα συνοδεύεται με τις εξής φράσεις: “δεν ξέρω τι έπαθε”, “πρώτη φορά κάνει κάτι τέτοιο”, “είναι κουρασμένος ή πολύ χαρούμενος” κ.α. Αυτό μπορεί να σημαίνει δυο πράγματα, είτε ότι ο σκύλος μας δεν ξέρει τι του ζητάμε είτε ότι δεν είναι πρόθυμος να το κάνει. 

Ποια είναι τα σημάδια που ενώ είναι αθώα συνήθως παρεξηγούνται ως επικίνδυνα; 

Σε αυτήν την κατηγορία έχουμε όλες αυτές τις συμπεριφορές που βασίζονται σε γενετικές προδιαθέσεις του σκύλου μας που δυστυχώς κάποιοι ιδιοκτήτες αγνοούν. Όπως έχουμε πει πολλές φορές η επιλογή σκύλου θα πρέπει να βασίζεται στις ανάγκες που μπορούμε να εξυπηρετήσουμε λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά χαρακτηριστικά του σκύλου και όχι αυτά που θα θέλαμε να έχει ή νομίζουμε ότι μπορούμε να διαμορφώσουμε. Οι έντονες συμπεριφορικές προδιαθέσεις που κρίνονται ακόμη και από επαγγελματίες ως προβληματικές, τις περισσότερες φορές βασίζονται στα γενετικά χαρακτηριστικά του σκύλου που επιλέξαμε και αν τις καταπιέσουμε “για να μη χάσουμε τον έλεγχο” μάλλον ήδη τον έχουμε χάσει, καθώς ο σκύλος μας εφόσον καταπιέζεται, δεν θα μας εμπιστεύεται και θα απομακρυνθεί σιγά σιγά από εμάς. Σταδιακά με αυτήν την προσέγγιση θα αποξενωθούμε και θα του δώσουμε τον τίτλο του “δύσκολου σκύλου”.

Σε πρακτικό επίπεδο, πώς θα καταφέρω να καθοδηγήσω το σκύλο μου για να μη χρειαστεί να λειτουργεί αυτόνομα;

Αν καταφέρουμε να ελέγξουμε τις τάσεις του σκύλου μας και να τις κατευθύνουμε σωστά θα έχουμε λύσει το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος. Αν ο σκύλος μας όμως μεγαλώνει έχοντας ανεξέλεγκτες ελευθερίες που δεν τις έχει κερδίσει μέσα από την εμπιστοσύνη μας, τότε θα διαμορφωθεί και θα εδραιωθεί μια κατάσταση που δεν θα μπορούμε να τη διαχειριστούμε. 

Η δομή της καθημερινότητας του σκύλου μας θα πρέπει να καλύπτει τις ανάγκες του με τέτοιο τρόπο που δεν θα προσπαθεί να βρει μόνος του λύσεις στα “προβλήματά” του:

1. Το φαγητό

Θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο στο σκύλο μας πως τρώει με ένα συγκεκριμένο τρόπο και συγκεκριμένες ώρες. Η πιο σωστή διαδικασία εκμάθησης φαγητού είναι το να ταΐζουμε το σκύλο μας από το χέρι μας ή στο μπολ του, κάνοντας εκπαιδευτικές ασκήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσει να καταλάβει πως η συνεργασία του μαζί μας είναι σημαντική. 

2. Το παιχνίδι

Στη διαδικασία παιχνιδιού πρέπει να καλύψουμε τις ανάγκες του με τέτοιο τρόπο ώστε ο σκύλος να μην έχει την τάση να ψάξει για κάτι παραπάνω ώστε να καλύψει αυτήν την ανάγκη του. Θα πρέπει λοιπόν να κάνουμε ένα έντονο παιχνίδι, 2-3 φορές την ημέρα, έτσι ώστε να ξοδέψει την ενέργεια του και να εκφράσει μια πιο ήρεμη συμπεριφορά. 

3. Η επαφή μας

Θα πρέπει να γνωρίζει ο σκύλος πως υπάρχουν στιγμές που θα απολαμβάνει την παρέα μας, ακολουθώντας τους κανόνες της ομάδας μας και στιγμές που θα πρέπει να περάσει μόνος του χωρίς αλληλεπίδραση. Αυτό εκτός από την ισορροπία στη σχέση μας θα δώσει και τον απαραίτητο χρόνο και χώρο στο σκύλο μας για να μάθει να ηρεμεί. 

4. Σωστή καθοδήγηση

Με τις σωστές πληροφορίες και τη σωστή καθοδήγηση από έναν επαγγελματία θα καταφέρουμε να θέσουμε τα όρια που χρειάζεται ο σκύλος μας για να μπορέσει να είναι ευτυχισμένος και ισορροπημένος. Επίσης θα καταφέρουμε να μάθουμε το γιατί εμφανίζει συμπεριφορές που δεν μας αρέσουν, καθώς και τους τρόπους και τις τεχνικές για να αποφευχθούν ή να αντιμετωπιστούν μελλοντικά αυτές οι συμπεριφορές. 

Η σημασία της συμβίωσης στο σπίτι

Η εγκατάσταση ελέγχου και εμπιστοσύνης του σκύλου μας ξεκινούν από το σπίτι

Δεν θέλει ιδιαίτερες γνώσεις για να καταλάβει κάποιος πόσο σημαντικό είναι το να έχει τον έλεγχο του σκύλου του μέσα στο σπίτι. Αν στο χώρο μας, που περνάμε περισσότερες ώρες την ημέρα, συγκριτικά με τη βόλτα σε εξωτερικό περιβάλλον, δεν καταφέρνουμε να έχουμε το σκύλο μας ήρεμο και υπό έλεγχο, τότε τα πράγματα σίγουρα θα χειροτερέψουν στο εξωτερικό περιβάλλον όπου θα προσλαμβάνει ποικίλα και εντονότερα ερεθίσματα. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες που ζουν με ένα σκύλο που εκφράζει προβληματικές συμπεριφορές, αγνοούν αυτές τις καταστάσεις μέσα στο σπίτι και προσπαθούν να λύσουν το πρόβλημα μόνο έξω από αυτό. 

Η εικόνα που έχει ο σκύλος μας για εμάς, καθορίζεται σε μεγάλο ποσοστό από αυτά που λαμβάνουν χώρα μέσα στο σπίτι. Άρα, αν δεν μπορούμε να τον πείσουμε πως είμαστε ικανοί αρχηγοί μέσα στο σπίτι μας, τότε έξω από αυτό δεν υπάρχει πιθανότητα να το καταφέρουμε. 

Τι μπορούμε λοιπόν να αποφύγουμε έτσι ώστε να υπάρχει μια μακροχρόνια ηρεμία στη σχέση μας;

1.    Να  σταματήσει να κοιμάται στο κρεβάτι μας. Αυτή η κατάσταση δίνει στο σκύλο μας την εντύπωση πως μπορεί να καταφέρει πολλά περισσότερα από αυτά που του επιτρέπουμε. Αν ο σκύλος μας θεωρεί δεδομένο πως θα κοιμηθεί στο κρεβάτι μας, τότε μάλλον είναι ένα προνόμιο που δεν κέρδισε αλλά κατέκτησε μόνος του. 
2.   Να μην παίρνει αυθαίρετες αποφάσεις σχετικά με το παιχνίδι. Αν παίζει ανεξέλεγκτα με ό,τι θέλει, τις ώρες που θέλει, πιέζοντας τους ανθρώπους να συμμετέχουν, τότε σίγουρα δεν σέβεται τις δικές μας ανάγκες. 
3.   Να μην τον ταΐζουμε τροφές πέραν της δικής του. Αν απαιτεί να φάει από το φαγητό μας και αγνοεί το γεύμα του, τότε σίγουρα δεν έχει καταλάβει πως υπάρχει κάποια διαφορά ρόλων ανάμεσά μας. 
4.   Να μην υποκύπτουμε όταν απαιτεί την προσοχή μας όλη την ώρα. Όταν λαμβάνει χώρα αυτή η συμπεριφορά το λάθος είναι δικό μας, καθώς αν ο σκύλος μας είχε αυτά που χρειάζεται στη ζωή του δεν θα μας ενοχλούσε χωρίς λόγο. Αυτή η ανταπόκρισή μας μπορεί να δώσει πολύ λάθος μηνύματα στο σκύλο μας. 

Ποιο είναι το μυστικό που χρειάζομαι για να μην έχω ένα “δύσκολο” σκύλο;

Μια λέξη με μεγάλη αξία: Εμπιστοσύνη. 

Η εμπιστοσύνη του σκύλου μας προς το πρόσωπό μας είναι το ήμισυ του παντός. Αν ο σκύλος μας δεν μας εμπιστεύεται δεν θα είναι και πρόθυμος να μας ακολουθήσει και να δεχθεί τις οδηγίες μας. Αν δεν μας εμπιστεύεται τότε δεν θα μπορεί να πιστέψει πως αυτό που του ζητάμε είναι και η λύση στο πρόβλημά του ή δεν θα μπορεί να νιώσει ασφάλεια κοντά μας και θα έχει πάντα την ανάγκη να βρει λύσεις μόνος του στα προβλήματα. 

Για να μας εμπιστευτεί ο σκύλος μας χρειάζεται γνώσεις, όρεξη και χρόνο ποιοτικής ενασχόλησης μαζί του. Όσο η σχέση μας βασίζεται στα απλά (συμβιώνουμε και κάνουμε και καμιά βόλτα), τόσο πιο δύσκολο θα είναι να πείσουμε το σκύλο μας ότι αξίζουμε τη θέση του αρχηγού. Πρέπει να εμπνέουμε το σκύλο μας και να του δείχνουμε το δρόμο κάθε φορά που νιώθει αμήχανα και είναι πιεσμένος, χωρίς όμως παράλληλα να σαμποτάρουμε την αυτοπεποίθησή του. Μέσα από την καθημερινή τριβή μας θα πρέπει να χτίσουμε μια σχέση που θα είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε άλλο. Τα όρια που θα βάλουμε με το σκύλο μας, θα πρέπει να τα σεβόμαστε και να τα κατανούμε εκατέρωθεν. Η ουσία της εκπαίδευσης ενός σκύλου δεν είναι οι ασκήσεις αλλά η βαθειά επικοινωνία σε σημείο που θα αναπτυχθεί μια σχέση αξιολάτρευτη και αξιοζήλευτη.

Καταρρίπτοντας το μύθο του «δύσκολου σκύλου»

Ο χαρακτηρισμός του “δύσκολου σκύλου” θα δοθεί τις περισσότερες φορές από ανθρώπους που δεν έχουν γνώσεις ή δε θέλουν να ασχοληθούν με το σκύλο τους. Το ευχάριστο είναι πως αν το «δύσκολο κουτάβι» ξεκινήσει νωρίς μια σωστή διαδικασία εκπαίδευσης δε θα γίνει «δύσκολος σκύλος». Η αξία της σχέσης ενός ανθρώπου με το σκύλο του βασίζεται στην αμοιβαία κατανόηση και στη διαδικασία που θα ακολουθηθεί ώστε να μπορέσουν να μάθουν και να δεχθούν ο ένας τις ανάγκες του άλλου. Τελικά, το να ζεις με ένα σκύλο δεν είναι τόσο εύκολο όσο μπορεί να παρουσιάζεται αρκετές φορές στα Μ.Μ.Ε., καθώς η σχέση αυτή απαιτεί θυσίες και καθημερινή προσπάθεια, μια προσπάθεια με μια τεράστια ανταμοιβή! 

Balanced Dog Training Team

Η φωλιά, όπως έχουμε αναφέρει στο παρελθόν, αποτελεί μια ανάγκη για τον σκύλο. Το crate αποτελεί το καλύτερο και το πιο διαδεδομένο εκπαιδευτικό εργαλείο για την κάλυψη αυτής της ανάγκης. H διαδικασία του περιορισμού που επιτυγχάνεται μέσω του crate αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Τι είναι το crate; 

Το crate είναι ένα πλαστικό ή σιδερένιο πτυσσόμενο κλουβί το οποίο έχει αρκετό χώρο για το σκύλο έτσι ώστε να μπορεί να ξαπλώνει, να στέκεται όρθιος καθώς και να κινείται μέσα σε αυτό. Είναι ουσιαστικά η φωλιά του και ο χώρος στον οποίο μπορεί να βρει ηρεμία. Είναι ο χώρος στον οποίο θα πρέπει να βρίσκεται ο σκύλος όταν δεν μπορεί κάποιος να τον επιτηρεί. Ο σκοπός του crate είναι να περιορίσει χωρικά τον σκύλο:

•     για την ασφάλειά του
•     για εκπαιδευτικούς σκοπούς
•     για την αποφυγή καταστροφικών συμπεριφορών
•     για τη μετακίνησή του κατά τη διάρκεια των ταξιδιών

Η σημαντικότητα της χρήσης του crate

Ο σκύλος βιολογικά έχει την ανάγκη της φωλιάς. Το crate μπορεί να αποτελεί για το σκύλο ένα σημείο στο σπίτι για να ηρεμεί όταν είναι κουρασμένος και χρειάζεται χώρο καθώς και χρόνο για να χαλαρώσει. Αν και πολλοί ιδιοκτήτες μπορεί να νιώθουν ενοχές σχετικά με τη διαδικασία της εκμάθησης του crate, ο περιορισμένος χώρος δημιουργεί ένα πραγματικό καταφύγιο για το σκύλο. Παράλληλα, μέσα στο crate o σκύλος μαθαίνει να βρίσκει ηρεμία όταν στο περιβάλλον υπάρχει δραστηριότητα. Με αυτό τον τρόπο χτίζει σιγά σιγά τον αυτοέλεγχό του.  

Η χρήση του crate από την κουταβίσια ηλικία

Όταν έχουμε να κάνουμε με κουτάβια, το crate είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για τη διαχείριση τους μέσα στο σπίτι. Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνετε στο κουτάβι ότι η ελευθερία είναι προνόμιο καθώς και ότι κερδίζει περισσότερες ελευθερίες όσο η συμπεριφορά του γίνεται καλύτερη και πιο σταθερή. 

Το να έχει την απόλυτη ελευθερία ένα κουτάβι στο σπίτι, του δίνει τη δυνατότητα να πάρει παρορμητικά λάθος αποφάσεις. Για αυτό το λόγο καλό είναι τα κουτάβια να περιορίζονται σε crate όποτε κοιμόμαστε, όποτε λείπουμε από το σπίτι ή όποτε δεν μπορούμε να ασχοληθούμε ενεργά μαζί τους και να ελέγχουμε τη συμπεριφορά τους. 

Επίσης το να μάθει ο σκύλος να παραμένει ήρεμος στο crate έχει ως συνέπεια το να μην εκτελέσει προβληματικές συμπεριφορές όταν απουσιάζετε. Με αυτόν τον τρόπο προλαμβάνετε κακές συμπεριφορές και δεν υπάρχει ο κίνδυνος να αντιδράτε αφού έχουν συμβεί. 

Το crate ως εργαλείο για την εκμάθηση της τουαλέτας

Αξίζει να σημειωθεί πως οι περισσότερες μέθοδοι εκπαίδευσης για την εκμάθηση της τουαλέτας έχουν στο πρόγραμμά τους τη χρήση του crate. Στους σκύλους δεν αρέσει να κοιμούνται σε λερωμένη φωλιά, για αυτό το λόγο ένα crate στο κατάλληλο μέγεθος είναι πολύ χρήσιμο για να σας βοηθήσει να μάθετε στο σκύλο σας να ελέγχει την ανάγκη του για τουαλέτα. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι τα κουτάβια δυσκολεύονται να κρατάνε την ανάγκη τους για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνεπώς αν είναι κάτω από 6 μηνών η παραμονή τους στο crate δεν πρέπει να ξεπερνάει τις 3-4 ώρες. Βέβαια κάθε σκύλος είναι διαφορετικός, οπότε καλό θα ήταν να παρακολουθείτε τη συμπεριφορά του και μέσα σε μερικές εβδομάδες να καταλάβετε ποια είναι τα προσωπικά όρια του κουταβιού σας.

Ο ρόλος του crate ως μέσο μάθησης του ασφαλούς περιορισμού ενός σκύλου 

Είναι πολύ χρήσιμο ο σκύλος σας να μπορεί να ξαπλώνει ήρεμος τις ώρες που εσείς δε μπορείτε να τον επιτηρείτε. Μπορεί να χρειάζεται να μαγειρέψετε ή να πρέπει να κάνετε κάποια εργασία στο σπίτι και ενδεχομένως να είναι επικίνδυνο για το σκύλο να κυκλοφορεί ελεύθερος. Ίσως έχετε επισκέπτες που για κάποιο λόγο δεν θέλουν ή δεν μπορούν να έρθουν σε επαφή με το σκύλο σας. Το να μπορείτε να τον περιορίζετε και να είναι ήσυχος και ήρεμος θα σας βγάζει από πολλές καταστάσεις οι οποίες θα ήταν για εσάς αλλά και για το σκύλο στρεσογόνες.

Σκεφτείτε πως βάζοντας το σκύλο στο crate κάθε φορά που έρχονται επισκέψεις στο σπίτι βοηθάει να αποτρέψετε πολλές προβληματικές συμπεριφορές όπως:

1.     Το να γαβγίζει στην πόρτα
2.     Το να πηδάει πάνω στους καλεσμένους
3.     Το να προσπαθεί να φύγει από το σπίτι την ώρα που μπαίνουν καλεσμένοι. 

Η εκμάθηση του crate αποτρέπει το άγχος αποχωρισμού

Η εκμάθηση του crate αποτρέπει τη δημιουργία του άγχους του αποχωρισμού. Αν διαλέγετε κάποιες ώρες της ημέρας να απομονώνετε το σκύλο σας, εκείνος όταν φύγετε από το σπίτι δεν θα αγχωθεί και δε θα γαβγίζει για όσες ώρες λείπετε. Είναι χρήσιμο να περνάτε χρόνο μακριά από το σκύλο σας, ακόμη και όταν βρίσκεστε στο σπίτι. Η καλύτερη στιγμή να το κάνετε αυτό είναι μετά από κάποια εκπαιδευτική προπόνηση. Το crate δίνει χώρο στο σκύλο να αφομοιώσει τις πληροφορίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας που μόλις εκτέλεσε και να χαλαρώσει.

 
Η σημαντικότητα της συμβίωσης μέσα στο σπίτι και ο ρόλος του crate

Επειδή ο σκύλος είναι πολύ κοινωνικό πλάσμα, είναι σημαντικό να βρίσκεται στο εσωτερικό μέρος του σπιτιού (και όχι π.χ. σε κάποιο μπαλκόνι ή αυλή) στις περισσότερες περιπτώσεις, ακόμη και όταν δεν είστε σπίτι ή κοιμάστε και δε μπορείτε να συναναστραφείτε μαζί του. Ο σκύλος πρέπει να νιώθει μέλος της ομάδας. Η αίσθηση ότι ανήκει στην ομάδα έρχεται από τη δυνατότητά του να είναι μαζί με την ομάδα στις οικογενειακές δραστηριότητες και να ζει μέσα στο σπίτι ακόμη και όταν η οικογένεια λείπει. Το crate σας δίνει την δυνατότητα να αφήνετε το σκύλο μέσα στο σπίτι όταν λείπετε. Αν αφήνετε το σκύλο να περνάει πολλές ώρες στην αυλή, είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να εκδηλώνει προβληματικές συμπεριφορές όπως γαύγισμα, σκάψιμο, να πηδάει πάνω στην περίφραξη του σπιτιού και να καταστρέφει πράγματα με το στόμα του. Αυτά τα προβλήματα μπορούν να αποφευχθούν κρατώντας το σκύλο εντός της οικείας σας και δίνοντάς του χώρο να γίνει πραγματικό μέλος της οικογένειας.   

Η διάρκεια παραμονής στο crate για έναν ενήλικα σκύλο

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία σκύλοι, μπορούν να παραμείνουν στο crate πολύ περισσότερο χρόνο, σε σχέση με τα νεαρά σκυλιά με μεγαλύτερη ενεργεία, θέλει μεγάλη προσοχή! Ειδικότερα θα πρέπει να φροντίζετε τα σκυλιά αυτά να είναι εκτός crate αρκετές ώρες την ημέρα και να ασκούνται σωματικά και πνευματικά έχοντας πάντα υπόψιν την ηλικία, καθώς και το ταπεραμέντο της κάθε φυλής. Πολλά ενήλικα σκυλιά μπορούν να καταφέρουν να παραμείνουν ήρεμα στο crate τις ώρες που λείπει ο ιδιοκτήτης στη δουλειά, δε θα πρέπει να γίνεται κατάχρηση όμως του crate καθώς έτσι μπορεί να δημιουργηθούν προβληματικές συμπεριφορές. Είναι σημαντικό λοιπόν να αναφέρουμε πως εξαιρώντας τις ώρες του ύπνου, το ιδανικό θα είναι ο σκύλος μας να μην ξεπερνάει τις 5-6 ώρες συνεχόμενης παραμονής του μέσα στο crate. 

Καταστάσεις κατά τις οποίες βοηθάει η εκμάθηση του crate

Η εκμάθηση του crate βοηθάει στο να διατηρήσουμε το σκύλο μας ήρεμο και ασφαλή σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης όπως:

α) Σε περιπτώσεις που ο σκύλος θα πρέπει να μείνει κάποιες μέρες σε crate μετά από κάποιο χειρουργείο ή να νοσηλευτεί σε κάποια κλινική, καθώς εντός του crate θα νιώθει ότι βρίσκεται σε ένα οικείο περιβάλλον.

β) Κάνει πιο εύκολη και πιο ασφαλή τη μετακίνηση με το αυτοκίνητο καθώς παρέχει χώρο για το σκύλο να ξαπλώσει άνετα και να είναι ήρεμος κατά τη διάρκεια του ταξιδιού χωρίς να αποσπά την προσοχή του οδηγού.

γ) Αποτελεί τη μοναδική λύση εάν πρέπει να ταξιδέψετε με αεροπλάνο.

δ) Σε μεγαλύτερη ηλικία, όταν ο σκύλος αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, το crate του παρέχει ένα άνετο μέρος για να ξεκουραστεί και να κάνει τη μεταφορά του στον κτηνίατρο πιο άνετη και εύκολη. 

ε) Δημιουργεί ένα ασφαλές μέρος για τα μεγαλύτερα σκυλιά, ειδικά αν ζουν σε κάποιο περιβάλλον στο οποίο μένουν παιδιά ή αλλά κατοικίδια. 

Αποφυγή της υπερβολικής χρήσης του crate

Η υπερβολική χρήση του crate θα πρέπει να αποφευχθεί, καθώς υπονομεύει την εκπαιδευτική του χρησιμότητα!

Για παράδειγμα, αν ο σκύλος σας παραμείνει περισσότερο χρόνο από ότι πρέπει στο crate και δε μπορέσει να κρατήσει την ανάγκη του, με αποτέλεσμα να την κάνει μέσα στο crate, αυτό θα οδηγήσει στο να επαναλαμβάνονται παρόμοια ατυχήματα και ίσως γενικευθεί και σε αλλά σημεία του σπιτιού. Παράλληλα, παραμένοντας υπερβολικά πολλές ώρες στο crate, ο σκύλος αρχίζει να το θεωρεί ως μια άσχημη εμπειρία, με αποτέλεσμα αφενός να δυσκολεύεται να εισέλθει σε αυτό όποτε χρειάζεται και αφετέρου να μη μπορεί να βρει ηρεμία και χαλαρότητα μέσα σε αυτό.

Συμπερασματικά, στο άρθρο αυτό γίνεται κατανοητό ότι το crate και ο περιορισμός αποτελούν εξαιρετικά χρήσιμα στοιχεία στη ζωή ενός σκύλου που του παρέχουν ασφάλεια και ψυχική ηρεμία. Φυσικά, για τη σωστή ένταξη του crate στη ζωή του σκύλου, χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα, απαιτείται η κατάλληλη εκπαίδευση ιδιοκτήτη και σκύλου, καθώς και η άριστη διαχείριση – χειρισμός από την πλευρά του ιδιοκτήτη!

Balanced Dog Training Team

Οι περισσότεροι που θα ασχοληθούν σοβαρά με την εκπαίδευση, ακόμα και εκπαιδευτές νομίζουν ότι έχει ιδιαίτερη σημασία η επιβράβευση που θα χρησιμοποιήσουν. Αυτή η λιχουδιά ή αυτό το μπισκοτάκι, αυτό το μπαλάκι ή αυτό το tug. 

Η μανία που μας πιάνει σχετικά με τους ενισχυτές που θα χρησιμοποιήσουμε, θολώνει την κρίση μας και συχνά χάνουμε την ουσία, που είναι πέρα για πέρα διαφορετική από το τι θα δώσουμε στον σκύλο μας για να αποκτήσουμε συνεργασία. 

Πως σχετίζομαι με τον σκύλο μου

Στην πραγματικότητα, μεγαλύτερη σημασία πρέπει να έχει η σχέση που έχεις με τον σκύλο σου και το πόσο πολύ θέλει να περνάει τον χρόνο του με εσένα. Πόσο τον ενδιαφέρει να εμπλακεί σε διαδικασίες που έχεις στο μυαλό σου άσχετα με το τι θα κερδίσει από σένα!! 
Αυτό ονομάζεται engagement και είναι αρκετά πιο περίπλοκο απ’ ό,τι ακούγεται!

Για παράδειγμα, μπορώ να κάνω μια άσκηση χωρίς φαγητό, με κροκέτα, με παριζάκι. Μπορώ να παίξω δίνοντας στο σκύλο μου κάποιο μπαλάκι κάποιο tug ή απλά ένα κομμάτι ξύλο που βρήκαμε στο πάρκο.

Ο σκύλος σου πρέπει να θέλει αυτό που έχεις άσχετα με το τι είναι. Πρέπει να θέλει να ξοδέψει την ενέργεια του και το χρόνο του με εσένα.

Τι είναι το engagment στην εκπαίδευση σκύλων

Engagement στην εκαίδευση σκύλων ονομάζουμε τα επίπεδα προσοχής του σκύλου και την θέληση που εμφανίζει, με ενθουσιασμό και μεγάλη προθυμία για να συναναστραφεί με τον ιδιοκτήτη του εκτελώντας ασκήσεις και διαδικασίες παιχνιδιού ή εκπαίδευσης.

Ένας σκύλος με υψηλό engagement, θα δίνει μεγάλη προσοχή στον εκπαίδευτή του, και οικειοθελώς θα συμμετέχει στις διαδικασίες. Επίσης, σε έναν σκύλο με υψηλό engagement, είναι πραγματικά πανεύκολο να διδάξουμε νέες συμπεριφορές. 

Είναι πολύ σημαντικό κομμάτι της ισορροπημένης εκπαιδευτικής αγωγής, επειδή μέσα από αυτό το φαινόμενο, μπορούμε να καταλάβουμε αν ο σκύλος απολαμβάνει τις διαδικασίες ή αν δεν ενδιαφέρεται για την εκπαίδευση μας και εμάς τους ίδιους. 
Επιπρόσθετα, μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε πως ένας σκύλος που απολαμβάνει τις διαδικασίες εκπαίδευσης, είναι πρόθυμος να χτίσει ισχυρούς δεσμούς μαζί μας. Αυτό θα μας οδηγήσει αναπόφευκτα σε πολύ καλύτερη επικοινωνία και συνεργασία!

Η επιβράβευση για τον σκύλο σου είσαι εσύ

Δεν είναι το αντικείμενο που θα χρησιμοποιήσεις σαν επιβράβευση αλλά η διαδικασία που μετράει περισσότερο.

Αν εσύ δεν είσαι επιβράβευση για τον σκύλο σου, ότι και να κρατάς στα χέρια σου αποτελεί απλά δέλεαρ.

• Έχεις δει ποτέ σκύλους που μόλις πάρουν την επιβράβευση αμέσως ασχολούνται με κάτι άλλο;
• Έχεις δει ποτέ σκύλους που μόλις πάρουν τον παιχνίδι τους για να γυρίσουν στον ιδιοκτήτη τους περνάει κάνα μισάωρο;

Γιατί λες να συμβαίνει κάτι τέτοιο;

Ίσως γιατί ο σκύλος απλά έχει μάθει πως εκτελώντας κάτι για εσένα θα κερδίσει λίγο από αυτό που κρατάς στα χέρια σου ή στο τσαντάκι σου. Δεν έχει μάθει πως η συνεργασία σας είναι σημαντική. Δεν βρίσκει κίνητρο στον άνθρωπο αλλά στο αντικείμενο που του προσφέρει ο άνθρωπος. 

Είναι πρακτικά αδύνατο να καταφέρεις χωρίς επιβραβεύεις φαγητού ή παιχνίδια να παρακινήσεις τον σκύλο σου να ασχοληθεί με εσένα ωστόσο σταδιακά, αν πραγματικά επιβραβεύεις και δεν δωροδοκείς τον σκύλο σου, η επιβράβευση γίνεσαι εσύ.

Θα χρησιμοποιήσουμε, φυσικά, τεχνικές θετικής ενίσχυσης, (επιβραβεύσεις), για να ενεργοποιήσουμε τη θέληση του σκύλου για συναναστροφή μαζί μας αλλά αν μείνουμε εκεί, το παιχνίδι θα χαθεί σύντομα!

Ο σκύλος δεν θα σου κάνει τη χάρη να σε προσέχει επειδή είσαι μια συσκευή που πετάει λιχουδιές και παιχνίδια. Αν είσαι αυτό, θα σε χρησιμοποιήσει όποτε νιώθει πως δεν υπάρχει κάτι καλύτερο για αυτόν εκείνη την στιγμή. Αν βρει κάτι καλύτερο, θα εμπλακεί με αυτό το ερέθισμα που θα βρει, και όταν κορεστεί, θα έρθει και σε εσένα για να πάρει αυτό που τόσο πρόθυμα του προσφέρεις.

Ο σκύλος δεν είναι φτιαγμένος για να σε ακούει, ούτε για να σε παρακαλάει για συνεργασία. Δεν είναι απόλυτο πως επειδή μένετε μαζί και τον ταΐζεις, και επειδή του δίνεις πρόσβαση σε ελευθερίες και προνόμια, πως θα σε βλέπει με μάτια που βγάζουν καρδούλες.

Ο σκύλος και ο άνθρωπος συνεργάζονται χιλιετίες και ποτέ μέχρι και τις μέρες μας η συνεργασία μας με τον σκύλο δεν είχε βασιστεί τόσο πολύ στο τι τροφή θα του δώσεις και ποιο παιχνίδι κρατάς.

Η επιστήμη προχώρησε (ευτυχώς για τους σκύλους και τους κυνόφιλους), αλλά η ουσία παραμένει η ίδια.

Ο σκύλος χρειάζεται πρότυπα ισχυρά και σταθερά. Χρειάζεται αρχηγό που κατανοεί τη φύση του, που τον καταλαβαίνει και τον σέβεται, και που είναι πρόθυμος να του παρέχει αυτό που πραγματικά χρειάζεται. Καθοδήγηση δηλαδή.

Αν απλά ταΐζεις τον σκύλο σου δεν δημιουργείς αυτό το πρότυπο, αν παρακαλάς τον σκύλο σου να μείνει δίπλα σου και να μην κυνηγάει άλλες ευχάριστες διαδικασίες, τότε σίγουρα η συνεργασία σας δεν είναι ευχάριστη διαδικασία για τον σκύλο σου.  

Κάθε σκύλος έχει συγκεκριμένα κίνητρα. Αυτά συνήθως είναι το παιχνίδι και το φαγητό. Αν αυτά τα κίνητρα χρησιμοποιηθούν σωστά, ο σκύλος αρχίζει να αγαπάει τη διαδικασία που του δίνει πρόσβαση σε αυτές τις μορφές επιβράβευσης και αδιαφορεί για όλα τα υπόλοιπα. 

ΠΡΟΣΟΧΗ, δεν λέω να σταματήσεις να επιβραβεύεις τον σκύλο σου και να περιμένεις πως θα είναι συνεργάσιμος και υπάκουος. Ο σκύλος όπως κάθε ζωντανός οργανισμός θα προσπαθήσει και θα συνεργαστεί για να κερδίσει κάτι που θέλει. Δεν θα συνεργαστεί μαζί σου επειδή έχεις όμορφα μάτια.  

Λέω πως εσύ και οι δραστηριότητες που μπορείς να κάνεις με τον σκύλο σου, θα πρέπει να είναι σημαντικότερης αξίας από κάθε παιχνίδι και φαγητό και φυσικά από κάθε εξωτερικό περισπασμό!!

Αν το καταφέρεις αυτό, και είσαι και λίγο nerd με τα προγράμματα επιβράβευσης, τότε ο σκύλος σου, θα παθιαστεί με εσένα και τις διαδικασίες εκπαίδευσης ή παιχνιδιού που του παρέχεις. 

Πότε είναι καλό να ξεκινήσεις να δημιουργείς αυτού του τύπου την συνεργασία με τον σκύλο σου;

Από την ημέρα 1. 
Αν αφήσεις τον χρόνο να περάσει, και είσαι παθητικός παρατηρητής της δραστηριότητας του σκύλου σου, θα πάρεις αυτό που χτίζεις. Έναν σκύλο που θα ψάχνει πάντα κάτι καλύτερο από εσένα. Και όσο παρακαλάς για λίγο προσοχή τόσο θα απομακρύνεις την ανάγκη για συνεργασία στον σκύλο σου.

Έπειτα, όσο προχωράει αυτή η δηλητηριασμένη σχέση, θα αρχίσεις να εκνευρίζεσαι που ο σκύλος σου πάντα βρίσκει πιο σημαντικό κάτι άλλο εκτός από εσένα.

Ο εκνευρισμός θα οδηγήσει σε απόσταση και θυμό. Ο θυμός, θα απομακρύνει τον σκύλο σου από εσένα και μετά ο μόνος τρόπος για συνεργασία θα είναι η επιβολή. Που εξ ορισμού, δεν είναι συνεργασία!! 

Οι επιβραβεύσεις που θα επιλέξεις θα ενισχύσουν περισσότερο ή λιγότερο μια άσκηση.

Ο τρόπος που επιβραβεύεις όμως, το timing, η ένταση, η συχνότητα, οι εναλλαγές στους ενισχυτές, ο τρόπος που επικοινωνείς και κινείσαι, το πόσο εύκολο ή δύσκολο το κάνεις, η σχέση που έχεις με τον σκύλο σου και αρκετά ακόμα, θα καταφέρουν να κάνουν τον σκύλο σου να θεωρεί εσένα σημαντικότερη επιβράβευση από οτιδήποτε κρατάς!! 

Τέλος, είναι καλό να γνωρίζεις πως αυτή η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει από μικρή ηλικία. Αν ξοδέψεις τον χρόνο σου, ο σκύλος σου δύσκολα θα σε φέρει στο κέντρο του κόσμου του. Γι’ αυτό φωνάζουμε στις εκπαιδεύσεις κουταβιών, πως ότι κάνει το κουτάβι σου θα πρέπει να το κάνει με εσένα, και ότι κερδίζει το κουτάβι σου θα πρέπει να το κερδίζει από εσένα!! 

Ελπίζω να σε βοήθησα να χτίσεις μια πιο ισορροπημένη σχέση με τον σκύλο σου!! 
Τώρα σήκω πήγαινε για εκπαίδευση!!